حل اسئلة درس التكامل بالتعويض
٣٩ سؤالاً من تمارين الكتاب، مع رقم الصفحة والحل
افتح الموضوع في التطبيق- سؤال من الكتاب · صفحة 35أسعار: يمثّل الاقتران p(x) سعر قطعة (بالدينار) تستعمل في أجهزة الحاسوب، حيث عدد القطع المبيعة منها بالمئات. إذا كان: p'(x) = \frac{-135x}{\sqrt{9 + x^2}} هو معدّل تغيّر سعر هذه القطعة، فأجد p(x)، علما بأنّ سعر القطعة الواحدة هو 30 JD عندما يكون عدد القطع المبيعة 400 قطعة.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. p(x) = \int \frac{-135x}{\sqrt{9 + x^2}} dx
2. u = 9 + x^2 \Rightarrow \frac{du}{dx} = 2x \Rightarrow dx = \frac{du}{2x}
3. p(x) = \int \frac{-135x}{\sqrt{u}} \times \frac{du}{2x}
4. = \frac{-135}{2} \int u^{-\frac{1}{2}} du
5. = -135u^{\frac{1}{2}} + C
6. p(x) = -135\sqrt{9 + x^2} + C
7. p(4) = -135\sqrt{9 + 16} + C = -135(5) + C
8. 30 = -675 + C \Rightarrow C = 705
**الإجابة النهائية:** p(x) = 705 - 135\sqrt{9 + x^2} - سؤال من الكتاب · صفحة 30أجد كلّا من التكاملات الآتية:
a) \int 4x^2 \sqrt{x^3 - 5} dx
b) \int \frac{1}{2\sqrt{x}} e^{\sqrt{x}} dx
c) \int \frac{(\ln x)^3}{x} dx
d) \int \frac{\cos (\ln x)}{x} dx e) \int \cos^4 5x \sin 5x dx f) \int x 2^{x^2} dxإظهار الحلّإخفاء الحلّ
a) u = x^3 - 5 \Rightarrow du = 3x^2 dx \Rightarrow dx = \frac{du}{3x^2} \int 4x^2 \sqrt{x^3 - 5} dx = \int 4x^2 \sqrt{u} \frac{du}{3x^2} = \frac{4}{3} \int u^{1/2} du = \frac{4}{3} \frac{2}{3} u^{3/2} + C = \frac{8}{9}(x^3 - 5)^{3/2} + C b) u = \sqrt{x} \Rightarrow du = \frac{1}{2\sqrt{x}} dx \Rightarrow dx = 2\sqrt{x} du \int \frac{e^{\sqrt{x}}}{2\sqrt{x}} dx = \int \frac{e^u}{2\sqrt{x}} 2\sqrt{x} du = \int e^u du = e^u + C = e^{\sqrt{x}} + C c) u = \ln x \Rightarrow du = \frac{1}{x} dx \Rightarrow dx = x du \int \frac{(\ln x)^3}{x} dx = \int \frac{u^3}{x} x du = \int u^3 du = \frac{1}{4}u^4 + C = \frac{1}{4}(\ln x)^4 + C d) u = \ln x \Rightarrow du = \frac{1}{x} dx \Rightarrow dx = x du \int \frac{\cos(\ln x)}{x} dx = \int \frac{\cos u}{x} x du = \int \cos u du = \sin u + C = \sin(\ln x) + C e) u = \cos 5x \Rightarrow du = -5\sin 5x dx \Rightarrow dx = \frac{du}{-5\sin 5x} \int \cos^4 5x \sin 5x dx = \int u^4 \sin 5x \frac{du}{-5\sin 5x} = -\frac{1}{5} \int u^4 du = -\frac{1}{25}u^5 + C = -\frac{1}{25}\cos^5 5x + C f) u = x^2 \Rightarrow du = 2x dx \Rightarrow dx = \frac{du}{2x} \int x 2^{x^2} dx = \int x 2^u \frac{du}{2x} = \frac{1}{2} \int 2^u du = \frac{1}{2} \frac{2^u}{\ln 2} + C = \frac{2^{x^2-1}}{\ln 2} + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42تحدّ: أجد التكامل الآتي: \int \frac{1}{\sqrt{x} - \sqrt[3]{x}} dx (إرشاد للسؤال 47: ما المضاعف المشترك الأصغر لدليلي الجذرين؟)
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. المضاعف المشترك الأصغر لدليلي الجذرين هو 6 ، ولذلك نوجد دليلي الجذرين إلى 6 \int \frac{1}{\sqrt{x} - \sqrt[3]{x}} dx = \int \frac{1}{\sqrt[6]{x^3} - \sqrt[6]{x^2}} dx = \int \frac{1}{(\sqrt[6]{x})^3 - (\sqrt[6]{x})^2} dx
2. \sqrt[6]{x} = u \implies \frac{du}{dx} = \frac{1}{6} x^{-\frac{5}{6}} \implies dx = 6x^{\frac{5}{6}} du = 6(\sqrt[6]{x})^5 du = 6u^5 du
3. \int \frac{1}{\sqrt{x} - \sqrt[3]{x}} dx = \int \frac{6u^5}{u^3 - u^2} du = \int \frac{6u^5}{u^2(u - 1)} du
4. = \int \frac{6u^3}{u - 1} du = \int (6u^2 + 6u + 6 + \frac{6}{u - 1}) du
5. = 2u^3 + 3u^2 + 6u + 6 \ln|u - 1| + C
6. = 2(\sqrt[6]{x})^3 + 3(\sqrt[6]{x})^2 + 6\sqrt[6]{x} + 6 \ln|\sqrt[6]{x} - 1| + C
**الإجابة النهائية:** = 2\sqrt{x} + 3\sqrt[3]{x} + 6\sqrt[6]{x} + 6 \ln|\sqrt[6]{x} - 1| + C - سؤال من الكتاب · صفحة 32أجد كلّا من التكاملات الآتية:
a) \int \frac{x}{\sqrt{1 + 2x}} dx
b) \int x^7 (x^4 - 8)^3 dx
c) \int \frac{e^{3x}}{(1 - e^x)^2} dxإظهار الحلّإخفاء الحلّ
a) u = 1 + 2x \Rightarrow du = 2dx,\ x = \frac{u-1}{2} \int \frac{x}{\sqrt{1+2x}}dx = \int \frac{u-1}{2\sqrt{u}}\cdot\frac{du}{2} = \frac{1}{4}\int (u^{1/2} - u^{-1/2})du = \frac{1}{4}(\frac{2}{3}u^{3/2} - 2u^{1/2}) + C = \frac{1}{6}(1+2x)^{3/2} - \frac{1}{2}(1+2x)^{1/2} + C b) u = x^4 - 8 \Rightarrow du = 4x^3dx, x^4 = u+8: \int x^7(x^4-8)^3dx = \frac{1}{4}\int (u+8)u^3du = \frac{1}{20}(x^4-8)^5 + \frac{1}{2}(x^4-8)^4 + C c) u = 1 - e^x \Rightarrow dx = \frac{du}{-e^x}, e^x = 1-u: \int \frac{e^{3x}}{u^2}\cdot\frac{du}{-e^x} = -\int \frac{(1-u)^2}{u^2}du = \int(-u^{-2} + \frac{2}{u} - 1)du = u^{-1} + 2\ln|u| - u + C = \frac{1}{1-e^x} + 2\ln|1-e^x| - 1 + e^x + C - سؤال من الكتاب · صفحة 41أجد قيمة كلّ من التكاملين الآتيين:
a) \int_0^2 x(x + 1)^3 dx
b) \int_0^{\pi/3} \sec x \tan x \sqrt{\sec x + 2} dxإظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = x + 1 \Rightarrow \frac{du}{dx} = 1 \Rightarrow dx = du , x = u - 1
2. x = 0 \Rightarrow u = 1
3. x = 2 \Rightarrow u = 3
4. a \int_{0}^{2} x(x + 1)^3 dx = \int_{1}^{3} (u - 1)u^3 du
5. = \int_{1}^{3} (u^4 - u^3) du
6. = [\frac{1}{5} u^5 - \frac{1}{4} u^4]_{1}^{3}
7. = (\frac{1}{5}(3)^5 - \frac{1}{4}(3)^4) - (\frac{1}{5}(1)^5 - \frac{1}{4}(1)^4)
8. = \frac{142}{5} = 28.4
9. u = \sec x + 2 \Rightarrow \frac{du}{dx} = \sec x \tan x \Rightarrow dx = \frac{du}{\sec x \tan x}
10. x = 0 \Rightarrow u = 3
11. x = \frac{\pi}{3} \Rightarrow u = 4
12. b \int_{0}^{\frac{\pi}{3}} \sec x \tan x \sqrt{\sec x + 2} dx = \int_{3}^{4} \sec x \tan x \sqrt{u} \frac{du}{\sec x \tan x}
13. = \int_{3}^{4} \sqrt{u} du = [\frac{2}{3} u^{\frac{3}{2}}]_{3}^{4}
**الإجابة النهائية:** = \frac{2}{3} (8 - 3\sqrt{3}) \approx 1.87 - سؤال من الكتاب · صفحة 39أجد كلّا من التكاملات الآتية:
a) \int \tan^4 x dx
b) \int \cot^5 x dx
c) \int \sec^4 x \tan^6 x dxإظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. \int \tan^4 x dx = \int \tan^2 x \tan^2 x dx
2. = \int \tan^2 x (\sec^2 x - 1) dx
3. = \int \tan^2 x \sec^2 x - \tan^2 x dx
4. = \int \tan^2 x \sec^2 x dx - \int \tan^2 x dx
5. = \int \tan^2 x \sec^2 x dx - \int (\sec^2 x - 1) dx
6. a u = \tan x \Rightarrow \frac{du}{dx} = \sec^2 x \Rightarrow dx = \frac{du}{\sec^2 x}
7. \int \tan^4 x dx = \int u^2 \sec^2 x \times \frac{du}{\sec^2 x} - \int (\sec^2 x - 1) dx
8. = \int u^2 du - \int (\sec^2 x - 1) dx
9. = \frac{1}{3} u^3 - \tan x + x + C
10. = \frac{1}{3} \tan^3 x - \tan x + x + C
11. \int \cot^5 x dx = \int \cot x \cot^4 x dx
12. = \int \cot x (\cot^2 x)^2 dx
13. = \int \cot x (\csc^2 x - 1)^2 dx
14. u = \csc x \Rightarrow \frac{du}{dx} = -\csc x \cot x \Rightarrow dx = \frac{du}{-\csc x \cot x}
15. b \Rightarrow \int \cot^5 x dx = \int \cot x (u^2 - 1)^2 \times \frac{du}{-\csc x \cot x}
16. = \int (u^2 - 1)^2 \frac{du}{-u}
17. = \int (u^4 - 2u^2 + 1) \frac{du}{-u}
18. = \int (-u^3 + 2u - \frac{1}{u}) du
19. = -\frac{1}{4} u^4 + u^2 - \ln|u| + C
20. = -\frac{1}{4} \csc^4 x + \csc^2 x - \ln|\csc x| + C
21. حل ثان:
22. \int \cot^5 x dx = \int \cot^3 x \cot^2 x dx
23. = \int \cot^3 x (\csc^2 x - 1) dx
24. = \int \cot^3 x \csc^2 x dx - \int \cot^3 x dx
25. = \int \cot^3 x \csc^2 x dx - \int \cot x \cot^2 x dx
26. = \int \cot^3 x \csc^2 x dx - \int \cot x (\csc^2 x - 1) dx
27. = \int (\cot^3 x - \cot x) \csc^2 x dx + \int \cot x dx
28. u = \cot x في التكامل الأول افرض \Rightarrow \frac{du}{dx} = -\csc^2 x \Rightarrow dx = \frac{du}{-\csc^2 x}
29. \int \cot^5 x dx = \int (u^3 - u) \csc^2 x \frac{du}{-\csc^2 x} + \int \frac{\cos x}{\sin x} dx
30. = \int (-u^3 + u) du + \int \frac{\cos x}{\sin x} dx
31. = \frac{1}{2} u^2 - \frac{1}{4} u^4 + \ln|\sin x| + C
32. = \frac{1}{2} \cot^2 x - \frac{1}{4} \cot^4 x + \ln|\sin x| + C
33. c u = \tan x \Rightarrow \frac{du}{dx} = \sec^2 x \Rightarrow dx = \frac{du}{\sec^2 x}
34. \int \sec^4 x \tan^6 x dx = \int \sec^4 x u^6 \frac{du}{\sec^2 x}
35. = \int \sec^2 x u^6 du
36. = \int (1 + \tan^2 x) u^6 du
37. = \int (1 + u^2) u^6 du
38. = \int (u^6 + u^8) du
39. = \frac{1}{7} u^7 + \frac{1}{9} u^9 + C
**الإجابة النهائية:** = \frac{1}{7} \tan^7 x + \frac{1}{9} \tan^9 x + C - سؤال من الكتاب · صفحة 33أجد كلّا من التكاملين الآتيين:
a) \int \frac{dx}{x + \sqrt[3]{x}}
b) \int x \sqrt[3]{(1 - x)^2} dxإظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = \sqrt[3]{x} \Rightarrow \frac{du}{dx} = \frac{1}{3}x^{-\frac{2}{3}} \Rightarrow dx = 3x^{\frac{2}{3}}du , x = u^3
2. a \int \frac{dx}{x + \sqrt[3]{x}} = \int \frac{3x^{\frac{2}{3}}du}{u^3 + u}
3. = \int \frac{3u^2}{u^3 + u} du
4. = \int \frac{3u}{u^2 + 1} du
5. = \frac{3}{2} \int \frac{2u}{u^2 + 1} du
6. = \frac{3}{2} \ln(u^2 + 1) + C
7. = \frac{3}{2} \ln(x^{\frac{2}{3}} + 1) + C
8. u = 1 - x \Rightarrow \frac{du}{dx} = -1 \Rightarrow dx = -du , x = 1 - u
9. b \int x \sqrt[3]{(1 - x)^2} dx = \int x \sqrt[3]{u^2} \times -du
10. = \int -(1 - u) u^{\frac{2}{3}} du
11. = \int -(1 - u) u^{\frac{2}{3}} du
12. = \int (-u^{\frac{2}{3}} + u^{\frac{5}{3}}) du
13. = -\frac{3}{5} u^{\frac{5}{3}} + \frac{3}{8} u^{\frac{8}{3}} + C
14. = -\frac{3}{5} (1 - x)^{\frac{5}{3}} + \frac{3}{8} (1 - x)^{\frac{8}{3}} + C
**الإجابة النهائية:** = -\frac{3}{5} \sqrt[3]{(1 - x)^5} + \frac{3}{8} \sqrt[3]{(1 - x)^8} + C - سؤال من الكتاب · صفحة 37أجد كلّا من التكاملين الآتيين:
{\text{a)}}\ \int \sin^3 x dx
{\text{b)}}\ \int \cos^5 x \sin^2 x dxإظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. \int \sin^3 x dx = \int \sin x \sin^2 x dx = \int \sin x (1 - \cos^2 x) dx
2. u = \cos x \Rightarrow \frac{du}{dx} = -\sin x \Rightarrow dx = \frac{du}{-\sin x}
3. a \int \sin^3 x dx = \int \sin x (1 - u^2) \frac{du}{-\sin x}
4. = \int (u^2 - 1) du
5. = \frac{1}{3} u^3 - u + C
6. = \frac{1}{3} \cos^3 x - \cos x + C
7. u = \sin x \Rightarrow \frac{du}{dx} = \cos x \Rightarrow dx = \frac{du}{\cos x}
8. \int \cos^5 x \sin^2 x dx = \int \cos^5 x u^2 \frac{du}{\cos x}
9. b = \int \cos^4 x u^2 du
10. = \int (1 - \sin^2 x)^2 u^2 du
11. = \int (1 - u^2)^2 u^2 du
12. = \int (u^2 - 2u^4 + u^6) du
13. = \frac{1}{3} u^3 - \frac{2}{5} u^5 + \frac{1}{7} u^7 + C
**الإجابة النهائية:** = \frac{1}{3} \sin^3 x - \frac{2}{5} \sin^5 x + \frac{1}{7} \sin^7 x + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد قيمة كلّ من التكاملات الآتية: \int_1^{\sqrt{e}} \frac{\sin (\pi \ln x)}{x} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = \pi \ln x \Rightarrow \frac{du}{dx} = \frac{\pi}{x} \Rightarrow dx = \frac{x}{\pi} du
2. x = 1 \Rightarrow u = 0,\quad x = \sqrt{e} \Rightarrow u = \frac{\pi}{2}
**الإجابة النهائية:** \int_{1}^{\sqrt{e}} \frac{\sin(\pi \ln x)}{x} dx = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin u \cdot \frac{1}{x} \cdot \frac{x}{\pi} du = \frac{1}{\pi} \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin u\, du = \frac{1}{\pi} [-\cos u]_{0}^{\frac{\pi}{2}} = \frac{-1}{\pi} (0 - 1) = \frac{1}{\pi} - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد كلّا من التكاملات الآتية: \int \frac{2e^x - 2e^{-x}}{(e^x + e^{-x})^2} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
\int \frac{2e^x - 2e^{-x}}{(e^x + e^{-x})^2} dx = \int \frac{2(e^x - e^{-x})}{u^2} \times \frac{du}{e^x - e^{-x}} = \int 2u^{-2} du = -2u^{-1} + C = \frac{-2}{e^x + e^{-x}} + C - سؤال من الكتاب · صفحة 104أجد قيمة كلّ من التكاملات الآتية: \int \sec^2 x \tan x \sqrt{1 + \tan x} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. \int \sec^2 x \tan x \sqrt{1+\tan x} dx = \int \sec^2 x (u-1) \sqrt{u} \frac{du}{\sec^2 x} = \int (u^{\frac{3}{2}} - u^{\frac{1}{2}}) du
2. = \frac{2}{5} u^{\frac{5}{2}} - \frac{2}{3} u^{\frac{3}{2}} + C = \frac{2}{5} (1+\tan x)^{\frac{5}{2}} - \frac{2}{3} (1+\tan x)^{\frac{3}{2}} + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد كلّا من التكاملات الآتية: \int \frac{\sec^3 x + e^{\sin x}}{\sec x} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
\int \frac{\sec^3 x + e^{\sin x}}{\sec x} dx = \int \sec^2 x dx + \int \cos x e^u \frac{du}{\cos x} = \tan x + \int e^u du = \tan x + e^u + C = \tan x + e^{\sin x} + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد قيمة كلّ من التكاملات الآتية: \int_0^1 \frac{x^3}{\sqrt{1 + x^2}} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. \int_{0}^{1} \frac{x^3}{\sqrt{1 + x^2}} dx = \int_{1}^{2} \frac{x^2}{\sqrt{u}} \frac{du}{2x} = \frac{1}{2} \int_{1}^{2} \frac{u - 1}{\sqrt{u}} du
2. = \frac{1}{2} \int_{1}^{2} (u^{\frac{1}{2}} - u^{-\frac{1}{2}}) du
3. = \frac{1}{2} [\frac{2}{3} u^{\frac{3}{2}} - 2u^{\frac{1}{2}}]_{1}^{2}
4. = \frac{1}{2} ((\frac{2}{3}(2)^{\frac{3}{2}} - 2(2)^{\frac{1}{2}}) - (\frac{2}{3}(1)^{\frac{3}{2}} - 2(1)^{\frac{1}{2}}))
**الإجابة النهائية:** = \frac{2 - \sqrt{2}}{3} - سؤال من الكتاب · صفحة 104أجد قيمة كلّ من التكاملات الآتية: \int (x + 1)^2 \sqrt{x - 2} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. \int (x+1)^2 \sqrt{x-2} dx = \int (u+3)^2 u^{\frac{1}{2}} du = \int (u^2+6u+9) u^{\frac{1}{2}} du = \int (u^{\frac{5}{2}} + 6u^{\frac{3}{2}} + 9u^{\frac{1}{2}}) du
2. = \frac{2}{7} u^{\frac{7}{2}} + \frac{12}{5} u^{\frac{5}{2}} + 6u^{\frac{3}{2}} + C
3. = \frac{2}{7} (x-2)^{\frac{7}{2}} + \frac{12}{5} (x-2)^{\frac{5}{2}} + 6(x-2)^{\frac{3}{2}} + C ملاحظة: يمكن حل هذا التكامل بالأجزاء مرتين - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد كلّا من التكاملات الآتية: \int \sin 2x (4 + \sin^2 x)^3 dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
\int \sin 2x (4 + \sin^2 x)^3 dx = \int \sin 2x \times u^3 \frac{du}{\sin 2x} = \int u^3 du = \frac{u^4}{4} + C = \frac{(4 + \sin^2 x)^4}{4} + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد قيمة التكامل الآتي: \int_0^1 \frac{10\sqrt{x}}{(1 + \sqrt{x^3})^2} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = 1 + x^{\frac{3}{2}} \Rightarrow \frac{du}{dx} = \frac{3}{2} x^{\frac{1}{2}} \Rightarrow dx = \frac{2 du}{3\sqrt{x}}
2. x = 0 \Rightarrow u = 1
3. x = 1 \Rightarrow u = 2
4. \int_{0}^{1} \frac{10\sqrt{x}}{(1 + \sqrt{x^3})^2} dx = \int_{1}^{2} \frac{10\sqrt{x}}{u^2} \frac{2 du}{3\sqrt{x}}
**الإجابة النهائية:** = \frac{20}{3} \int_{1}^{2} u^{-2} du = [-\frac{20}{3} u^{-1}]_{1}^{2} = \frac{10}{3} - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد قيمة التكامل الآتي: \int_1^4 \frac{\sqrt{2 + \sqrt{x}}}{\sqrt{x}} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = 2 + \sqrt{x} \Rightarrow \frac{du}{dx} = \frac{1}{2\sqrt{x}} \Rightarrow dx = 2\sqrt{x} du
2. x = 1 \Rightarrow u = 3
3. x = 4 \Rightarrow u = 4
**الإجابة النهائية:** \int_{1}^{4} \frac{\sqrt{2 + \sqrt{x}}}{\sqrt{x}} dx = \int_{3}^{4} \frac{\sqrt{u}}{\sqrt{x}} 2\sqrt{x} du = \int_{3}^{4} 2\sqrt{u} du = [\frac{4}{3} u^{\frac{3}{2}}]_{3}^{4} = \frac{4(8 - 3\sqrt{3})}{3} - سؤال من الكتاب · صفحة 42تحدّ: أجد التكامل الآتي: \int \frac{dx}{x \ln x (\ln (\ln x))}
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
u = \ln(\ln x) \implies \frac{du}{dx} = \frac{1}{x \ln x} \implies dx = x \ln x du \int \frac{dx}{x \ln x (\ln(\ln x))} = \int \frac{x \ln x du}{u x \ln x} = \ln|u| + C = \ln|\ln(\ln x)| + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد التكامل الآتي: \int \frac{\sin x + \tan x}{\cos^3 x} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. \int \frac{\sin x + \tan x}{\cos^3 x} dx = \int (\tan x \sec^2 x + \tan x \sec^3 x) dx
2. = \int \tan x \sec x (\sec x + \sec^2 x) dx
3. u = \sec x \Rightarrow \frac{du}{dx} = \tan x \sec x \Rightarrow dx = \frac{du}{\tan x \sec x}
4. \int \frac{\sin x + \tan x}{\cos^3 x} dx = \int \tan x \sec x (u + u^2) \frac{du}{\tan x \sec x}
5. = \int (u + u^2) du
6. = \frac{1}{2} u^2 + \frac{1}{3} u^3 + C
**الإجابة النهائية:** = \frac{1}{2} \sec^2 x + \frac{1}{3} \sec^3 x + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42تحدّ: أجد التكامل الآتي: \int \sin 2x (1 + \sin x)^3 dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = 1 + \sin x \implies \frac{du}{dx} = \cos x \implies dx = \frac{du}{\cos x}, \sin x = u - 1
2. \int \sin 2x (1 + \sin x)^3 dx = \int 2 \sin x \cos x u^3 \frac{du}{\cos x}
3. = \int 2(u - 1) u^3 du = \int (2u^4 - 2u^3) du
4. = \frac{2}{5} u^5 - \frac{1}{2} u^4 + C
**الإجابة النهائية:** = \frac{2}{5} (1 + \sin x)^5 - \frac{1}{2} (1 + \sin x)^4 + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد قيمة التكامل الآتي: \int_1^3 (x - 1) e^{(x - 1)^2} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = (x - 1)^2 \Rightarrow \frac{du}{dx} = 2(x - 1) \Rightarrow dx = \frac{du}{2(x - 1)}
2. x = 1 \Rightarrow u = 0
3. x = 3 \Rightarrow u = 4
4. \int_{1}^{3} (x - 1) e^{(x - 1)^2} dx = \int_{0}^{4} (x - 1) e^u \frac{du}{2(x - 1)}
5. = \frac{1}{2} \int_{0}^{4} e^u du = [\frac{1}{2} e^u]_{0}^{4}
**الإجابة النهائية:** = \frac{e^4 - 1}{2} - سؤال من الكتاب · صفحة 42في كلّ ممّا يأتي المشتقة الأولى للاقتران ، ونقطة يمرّ بها منحنى f(x) = y. أستعمل المعلومات المعطاة لإيجاد قاعدة الاقتران : f'(x) = 2x(4x^2 - 10)^2; (2, 10)
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = 4x^2 - 10 \Rightarrow \frac{du}{dx} = 8x \Rightarrow dx = \frac{du}{8x}
2. f(x) = \int 2x u^2 \frac{du}{8x} = \frac{1}{4} \int u^2 du
3. = \frac{1}{12} u^3 + C
4. \Rightarrow f(x) = \frac{1}{12} (4x^2 - 10)^3 + C
5. f(2) = \frac{1}{12} (216) + C = 18 + C = 10 \Rightarrow C = -8
**الإجابة النهائية:** \Rightarrow f(x) = \frac{1}{12} (4x^2 - 10)^3 - 8 - سؤال من الكتاب · صفحة 104أجد قيمة التكامل الآتي: \int_{-\pi/2}^{\pi} \frac{\cos x}{\sqrt{4 + 3 \sin x}} dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = 4 + 3\sin x \Rightarrow du = 3\cos x\,dx
2. x = -\frac{\pi}{2} \Rightarrow u = 1,\ x = \pi \Rightarrow u = 4
**الإجابة النهائية:** \int_{-\pi/2}^{\pi} \frac{\cos x}{\sqrt{4+3\sin x}}dx = \frac{1}{3}\int_{1}^{4} u^{-1/2}du = \frac{1}{3}\left[2\sqrt{u}\right]_{1}^{4} = \frac{2}{3}(2-1) = \frac{2}{3} - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد التكامل الآتي: \int (\sec^2 \frac{x}{2} \tan^7 \frac{x}{2}) dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = \tan \frac{x}{2} \Rightarrow \frac{du}{dx} = \frac{1}{2} \sec^2 \frac{x}{2} \Rightarrow dx = \frac{2du}{\sec^2 \frac{x}{2}}
2. \int \sec^2 \frac{x}{2} \tan^7 \frac{x}{2} dx = \int \sec^2 \frac{x}{2} u^7 \times \frac{2du}{\sec^2 \frac{x}{2}}
3. = 2 \int u^7 du
4. = \frac{1}{4} u^8 + C
**الإجابة النهائية:** = \frac{1}{4} \tan^8 \frac{x}{2} + C - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد قيمة التكامل الآتي: \int_{\pi/4}^{\pi/2} \csc^2 x \cot^5 x dx
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = \cot x \Rightarrow \frac{du}{dx} = -\csc^2 x \Rightarrow dx = \frac{du}{-\csc^2 x}
2. x = \frac{\pi}{2} \Rightarrow u = 0
3. x = \frac{\pi}{4} \Rightarrow u = 1
4. \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{2}} \csc^2 x \cot^5 x dx = \int_{1}^{0} \csc^2 x u^5 \frac{du}{-\csc^2 x}
5. = \int_{0}^{1} u^5 du
**الإجابة النهائية:** = [\frac{1}{6} u^6]_{0}^{1} = \frac{1}{6} - سؤال من الكتاب · صفحة 42تحدّ: أجد قيمة: \int_1^{16}\frac{\sqrt{x}}{1+\sqrt[4]{x^3}}dx. إرشاد: أفترض أنّ u=1+x^{3/4}، أو أنّ u=x^{1/4}.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = 1 + x^{\frac{3}{4}} \implies \frac{du}{dx} = \frac{3}{4} x^{-\frac{1}{4}} \implies dx = \frac{4}{3} x^{\frac{1}{4}} du, x^{\frac{1}{4}} = u - 1
2. x = 1 \implies u = 2
3. x = 16 \implies u = 9
4. \int_{1}^{16} \frac{\sqrt{x}}{1 + \sqrt[4]{x^3}} dx = \int_{2}^{9} \frac{x^{\frac{1}{2}}}{u} \cdot \frac{4}{3} x^{\frac{1}{4}} du
5. = \int_{2}^{9} \frac{4}{3} \frac{x^{\frac{3}{4}}}{u} du = \int_{2}^{9} \frac{4}{3} \frac{u - 1}{u} du = \frac{4}{3} \int_{2}^{9} (1 - \frac{1}{u}) du
6. = \frac{4}{3} (u - \ln|u|) |_2^9 = \frac{4}{3} (7 - \ln(\frac{9}{2})) ويمكن حله بطريقة أخرى بتحويل \sqrt{x} إلى وافتراض أن \sqrt{x} = u ، ويتحول عندها التكامل المطلوب إلى dx \frac{4u^5}{1+u^3} ، وبالقسمة الطويلة يتحول هذا إلى: \int_{1}^{2} (4u^2 - \frac{4u^2}{1 + u^3}) du = (\frac{4}{3}u^3 - \frac{4}{3} \ln|1 + u^3|) |_1^2 = \frac{4}{3} (7 - \ln(\frac{9}{2})) - سؤال من الكتاب · صفحة 42تبرير: إذا كان و عددين حقيقيين موجبين، فأثبت أنّ: \int_0^1 x^a(1-x)^b dx=\int_0^1 x^b(1-x)^a dx.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
u = 1 - x \implies dx = -du, x = 1 - u x = 0 \implies u = 1 x = 1 \implies u = 0 \int_{0}^{1} x^a (1 - x)^b dx = \int_{1}^{0} -(1 - u)^a u^b du = \int_{0}^{1} u^b (1 - u)^a du = \int_{0}^{1} x^b (1 - x)^a dx - سؤال من الكتاب · صفحة 42أجد قيمة: \int_{\ln 3}^{\ln 4} \frac{e^{4x}}{e^x - 2} dx، ثمّ أكتب الإجابة بالصيغة الآتية: \frac{a}{b} + c \ln d، حيث: a, b, c, d ثوابت صحيحة.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = e^x - 2 \Rightarrow \frac{du}{dx} = e^x \Rightarrow dx = \frac{du}{e^x}
2. e^x = u + 2
3. x = \ln 3 \Rightarrow u = e^{\ln 3} - 2 = 3 - 2 = 1
4. x = \ln 4 \Rightarrow u = e^{\ln 4} - 2 = 4 - 2 = 2
5. \int_{\ln 3}^{\ln 4} \frac{e^{4x}}{e^x - 2} dx = \int_{1}^{2} \frac{(u + 2)^3}{u} du
6. = \int_{1}^{2} \frac{u^3 + 6u^2 + 12u + 8}{u} du
7. = \int_{1}^{2} (u^2 + 6u + 12 + \frac{8}{u}) du
8. = [\frac{1}{3} u^3 + 3u^2 + 12u + 8 \ln|u|]_{1}^{2}
9. = (\frac{1}{3}(2)^3 + 3(2)^2 + 12(2) + 8 \ln 2) - (\frac{1}{3}(1)^3 + 3(1)^2 + 12(1) + 8 \ln 1)
**الإجابة النهائية:** = \frac{70}{3} + 8 \ln 2 - سؤال من الكتاب · صفحة 42يبيّن الشكل المجاور جزءا من منحنى الاقتران: f(x) = x(x - 2)^4: أجد مساحة المنطقة المحصورة بين منحنى الاقتران والمحور .
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. A = \int_{0}^{2} x(x - 2)^4 dx
2. u = x - 2 \Rightarrow dx = du , x = u + 2
3. x = 0 \Rightarrow u = -2
4. x = 2 \Rightarrow u = 0
5. A = \int_{-2}^{0} (u + 2) u^4 du = \int_{-2}^{0} (u^5 + 2u^4) du = [\frac{1}{6} u^6 + \frac{2}{5} u^5]_{-2}^{0}
**الإجابة النهائية:** = 0 - (\frac{1}{6}(-2)^6 + \frac{2}{5}(-2)^5) = -(\frac{64}{6} - \frac{64}{5}) = \frac{32}{15} - سؤال من الكتاب · صفحة 42يبيّن الشكل المجاور جزءا من منحنى الاقتران: f(x) = x(x - 2)^4: أجد إحداثيي نقطة تماس الاقتران مع المحور .
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
f(x)=0 عند x=0 (جذر بسيط: المنحنى يقطع المحور) وعند x=2 (جذر مضاعفته زوجية وf'(2)=0: المنحنى يمسّ المحور). نقطة التماس: (2,0). - سؤال من الكتاب · صفحة 4229) أجد مساحة المنطقة المظلّلة في كلّ من التمثيلات البيانية الآتية:
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. A = \int_{2}^{4} \frac{x}{(x - 1)^3} dx
2. u = x - 1 \Rightarrow dx = du , x = u + 1
3. x = 2 \Rightarrow u = 1
4. x = 4 \Rightarrow u = 3
5. A = \int_{1}^{3} \frac{u + 1}{u^3} du
6. = \int_{1}^{3} (u^{-2} + u^{-3}) du = [-u^{-1} - \frac{1}{2} u^{-2}]_{1}^{3}
**الإجابة النهائية:** = (-\frac{1}{3} - \frac{1}{18}) - (-1 - \frac{1}{2}) = \frac{10}{9} - سؤال من الكتاب · صفحة 4228) أجد مساحة المنطقة المظلّلة في كلّ من التمثيلات البيانية الآتية:
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = x^2 + 1 \Rightarrow \frac{du}{dx} = 2x \Rightarrow dx = \frac{du}{2x}
2. x = -1 \Rightarrow u = 2,\ x = 0 \Rightarrow u = 1,\ x = 1 \Rightarrow u = 2
**الإجابة النهائية:** A = -\int_{2}^{1} 6x u^3 \frac{du}{2x} + \int_{1}^{2} 6x u^3 \frac{du}{2x} = \int_{1}^{2} 3u^3 du + \int_{1}^{2} 3u^3 du = \int_{1}^{2} 6u^3 du = [\frac{6}{4} u^4]_{1}^{2} = \frac{3}{2}(16 - 1) = 22.5 - سؤال من الكتاب · صفحة 4230) أجد مساحة المنطقة المظلّلة في كلّ من التمثيلات البيانية الآتية:
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. u = x^2 \Rightarrow \frac{du}{dx} = 2x \Rightarrow dx = \frac{du}{2x}
2. x = -1 \Rightarrow u = 1
3. x = 0 \Rightarrow u = 0
4. x = 2 \Rightarrow u = 4
5. A = -\int_{-1}^{0} x e^{x^2} dx + \int_{0}^{2} x e^{x^2} dx = -\int_{1}^{0} x e^u \frac{du}{2x} + \int_{0}^{4} x e^u \frac{du}{2x}
6. = \frac{1}{2} \int_{0}^{1} e^u du + \frac{1}{2} \int_{0}^{4} e^u du
7. = \frac{1}{2} [e^u]_{0}^{1} + \frac{1}{2} [e^u]_{0}^{4}
**الإجابة النهائية:** = \frac{1}{2} (e^1 - e^0) + \frac{1}{2} (e^4 - e^0) = \frac{1}{2} (e^4 + e) - 1 \approx 27.658 - سؤال من الكتاب · صفحة 42يتحرّك جسيم في مسار مستقيم، وتعطى سرعته بالاقتران: v(t) = \sin \omega t \cos^2 \omega t، حيث t الزمن بالثواني، و v سرعته بالمتر لكل ثانية، و \omega ثابت. إذا انطلق الجسيم من نقطة الأصل، فأجد موقعه بعد t ثانية.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. s(t) = \int \sin \omega t \cos^2 \omega t dt
2. u = \cos \omega t \Rightarrow \frac{du}{dx} = -\omega \sin \omega t \Rightarrow dt = \frac{du}{-\omega \sin \omega t}
3. s(t) = \int \sin \omega t u^2 \frac{du}{-\omega \sin \omega t}
4. = \frac{-1}{\omega} \int u^2 du = \frac{-1}{3\omega} u^3 + C
5. \Rightarrow s(t) = -\frac{1}{3\omega} \cos^3 \omega t + C لكن s(0) = 0 لأن الجسيم انطلق من نقطة الأصل. s(0) = -\frac{1}{3\omega} + C
6. 0 = -\frac{1}{3\omega} + C \Rightarrow C = \frac{1}{3\omega}
**الإجابة النهائية:** \Rightarrow s(t) = -\frac{1}{3\omega} \cos^3 \omega t + \frac{1}{3\omega} - سؤال من الكتاب · صفحة 42في كلّ ممّا يأتي المشتقة الأولى للاقتران ، ونقطة يمرّ بها منحنى y = f(x). أستعمل المعلومات المعطاة لإيجاد قاعدة الاقتران : f'(x) = x^2 e^{-0.2x^3}; (0, \frac{3}{2})
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. f(x) = \int f'(x) dx = \int x^2 e^{-0.2x^3} dx
2. u = -0.2x^3 \Rightarrow \frac{du}{dx} = -0.6x^2 \Rightarrow dx = \frac{du}{-0.6x^2}
3. f(x) = \int x^2 e^u \frac{du}{-0.6x^2} = -\frac{10}{6} \int e^u du
4. = -\frac{5}{3} e^u + C
5. \Rightarrow f(x) = -\frac{5}{3} e^{-0.2x^3} + C
6. f(0) = -\frac{5}{3} + C
7. \frac{3}{2} = -\frac{5}{3} + C \Rightarrow C = \frac{19}{6}
**الإجابة النهائية:** \Rightarrow f(x) = -\frac{5}{3} e^{-0.2x^3} + \frac{19}{6} - سؤال من الكتاب · صفحة 42تبرير: إذا كان الشكل المجاور يمثّل منحنى الاقتران: f(x) = 3 \cos x \sqrt{\sin x + 1}، أبيّن أنّ للمنطقة R_1 والمنطقة R_2 المساحة نفسها.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. من حل السؤال السابق نجد أن: A(R_1) = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} (3 \cos x \sqrt{1 + \sin x}) dx = \int_{0}^{2} 3\sqrt{u} du = 4\sqrt{2}
2. A(R_2) = -\int_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{3\pi}{2}} (3 \cos x \sqrt{1 + \sin x}) dx = -\int_{2}^{0} 3\sqrt{u} du = 4\sqrt{2}
**الإجابة النهائية:** \Rightarrow A(R_1) = A(R_2) - سؤال من الكتاب · صفحة 42تبرير: إذا كان الشكل المجاور يمثّل منحنى الاقتران: f(x) = 3 \cos x \sqrt{\sin x + 1}، أجد إحداثيي كلّ من النقاط: A, B, C, D.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. f(x) = 0 \Rightarrow 3 \cos x \sqrt{1 + \sin x} = 0
2. \cos x = 0 \Rightarrow x = \frac{\pi}{2} + 2n\pi , n \in \mathbb{Z}, x = \frac{3\pi}{2} + 2n\pi , n \in \mathbb{Z}
3. \sin x = -1 \Rightarrow x = \frac{3\pi}{2} + 2n\pi , n \in \mathbb{Z} يوجد عدد لا نهائي من الحلول لهاتين المعادلتين، ونريد أصغر حلين موجبين (الإحداثي للنقطتين B, C) وأكبر حل سالب (الإحداثي للنقطة ) أصغر حلين موجبين هما: x = \frac{\pi}{2}, x = \frac{3\pi}{2} بوضع n = 0
4. \Rightarrow B\left(\frac{\pi}{2}, 0\right) , \quad C\left(\frac{3\pi}{2}, 0\right) أكبر حل سالب هو: x = -\frac{\pi}{2}، بوضع n = -1
5. \Rightarrow A\left(-\frac{\pi}{2}, 0\right) أما النقطة D فإحداثياها هما: D(0, f(0)) = (0, 3) - سؤال من الكتاب · صفحة 42تبرير: إذا كان الشكل المجاور يمثّل منحنى الاقتران: f(x) = 3 \cos x \sqrt{\sin x + 1}، أجد مساحة المنطقة المظلّلة.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. A = A_1 + A_2 = A(R_1) + A(R_2)
2. A = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} (3 \cos x \sqrt{1 + \sin x}) dx + \left(-\int_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{3\pi}{2}} (3 \cos x \sqrt{1 + \sin x}) dx\right)
3. u = 1 + \sin x \Rightarrow \frac{du}{dx} = \cos x \Rightarrow dx = \frac{du}{\cos x}
4. x = -\frac{\pi}{2} \Rightarrow u = 0
5. x = \frac{\pi}{2} \Rightarrow u = 2
6. x = \frac{3\pi}{2} \Rightarrow u = 0
7. A = 3 \int_{0}^{2} \cos x \sqrt{u} \frac{du}{\cos x} + \left(-3 \int_{2}^{0} \cos x \sqrt{u} \frac{du}{\cos x}\right)
8. = 3 \int_{0}^{2} \sqrt{u} du + 3 \int_{0}^{2} \sqrt{u} du
9. = 6 \int_{0}^{2} \sqrt{u} du = 4u^{\frac{3}{2}} \Big|_{0}^{2} = 4(2\sqrt{2} - 0) = 8\sqrt{2}
**الإجابة النهائية:** 8\sqrt{2} - سؤال من الكتاب · صفحة 42تبرير: إذا كان f اقترانا متّصلا، فأثبت أنّ: \int_0^{\pi/2} f(\cos x) dx = \int_0^{\pi/2} f(\sin x) dx.
إظهار الحلّإخفاء الحلّ
1. \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} f(\cos x) dx = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} f\left(\sin\left(\frac{\pi}{2} - x\right)\right) dx
2. u = \frac{\pi}{2} - x \Rightarrow dx = -du
3. x = 0 \Rightarrow u = \frac{\pi}{2}
4. x = \frac{\pi}{2} \Rightarrow u = 0
**الإجابة النهائية:** \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} f(\cos x) dx = \int_{\frac{\pi}{2}}^{0} -f(\sin u) du = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} f(\sin u) du = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} f(\sin x) dx